Hệ lúa lai ba dòng dùng dòng mẹ bất dục đực tế bào chất A, dòng duy trì B để nhân dòng A, và dòng phục hồi R để tạo hạt lai F1 thương phẩm. Sản xuất F1 cần kiểm soát dòng A và R trên ruộng bố mẹ.

Quy trình ở mức nguyên tắc
- Ruộng sản xuất: chọn đất phẳng, chủ động tưới tiêu và thực hiện cách ly theo quy trình hiện hành cho tổ hợp cụ thể.
- Gieo cấy bố mẹ: dự tính thời gian trỗ theo số lá, nhiệt độ và điều kiện vụ để dòng A nhận phấn của dòng R đúng thời điểm; kiểm tra và điều chỉnh trên ruộng thay vì dựa vào ngày cố định.
- Kiểm soát độ thuần: theo dõi dòng mẹ, loại cây khác dạng, cây hữu dục bất thường và lúa lẫn; ghi chép kiểm định, quản lý sâu bệnh theo IPM.
- Thu hoạch và bảo quản: thu riêng dòng bố, làm sạch thiết bị, thu dòng mẹ sau kiểm định và kiểm nghiệm lô hạt F1 trước phân phối.
Ví dụ HYT 100 trong tư liệu VAAS gắn với dòng bố mẹ và vụ, vùng cụ thể; lịch gieo, tỷ lệ hàng và liều chất điều tiết sinh trưởng ở đó không dùng như công thức chung. Người sản xuất phải theo hồ sơ giống và hướng dẫn chuyên môn cập nhật.
Ảnh đại diện minh họa lúa lai, không phải ảnh tổ hợp ba dòng được mô tả.
Thông số chi tiết từ VAAS
Hệ ba dòng gồm dòng A bất dục đực tế bào chất, dòng B duy trì tính bất dục và dòng R phục hồi phấn. VAAS minh họa bằng tổ hợp HYT 100 với mẹ IR58025A và bố R100. Việc sản xuất hạt F1 cần ruộng phẳng, chủ động nước, cách ly với lúa khác và tránh nơi thường xuyên có dịch hại.
Tài liệu nhấn mạnh bố trí ngày gieo mẹ và các đợt gieo bố để hai dòng trỗ, tung phấn và nhận phấn cùng thời gian thời tiết phù hợp. Với HYT 100, nguồn nêu bố trí hai hàng bố xen khoảng 12–13 hàng mẹ, hướng hàng vuông góc với gió chính lúc trỗ; mạ bố mẹ được chăm riêng, cấy theo thứ tự mẹ, bố đợt một rồi bố đợt hai. Theo dõi phân hóa đòng, khử lẫn, hỗ trợ thụ phấn và thu riêng hạt trên dòng mẹ là các khâu quyết định. Thông số cự ly và lịch thời vụ tại nguồn là ví dụ lịch sử của tổ hợp và vùng cụ thể.
Nguồn: VAAS – Sản xuất hạt lai F1 hệ ba dòng.
Không gian dành cho viện, trường, hợp tác xã, doanh nghiệp và nhà tài trợ.





