Sản xuất hạt lai F1 hệ hai dòng: các khâu cần kiểm soát

Sản xuất hạt lai F1 hệ hai dòng sử dụng dòng mẹ bất dục đực mẫn cảm với điều kiện môi trường và dòng bố cho phấn. Cơ chế bất dục có thể liên quan nhiệt độ (TGMS) hoặc độ dài ngày (PGMS); đặc tính cụ thể phải theo hồ sơ từng dòng.

Ảnh minh họa chủ đề của bài viết.
Ảnh minh họa chủ đề của bài viết.

Những khâu cần kiểm soát

  • Cách ly và giống bố mẹ: chọn ruộng chủ động nước, quản lý nguồn giống đúng dòng, tránh lẫn phấn và lẫn cơ giới theo quy trình của tổ hợp.
  • Đồng bộ trỗ: bố trí thời vụ cho hai dòng trỗ và tung phấn phù hợp; theo dõi lá, phân hóa đòng và dự báo thời tiết để điều chỉnh kịp thời.
  • Độ thuần: kiểm tra tính bất dục của dòng mẹ, loại cây khác dạng, theo dõi sâu bệnh và ghi chép các lần kiểm định.
  • Thu hoạch: thu riêng dòng bố, dòng mẹ; làm sạch máy, sân và bao bì, lấy mẫu kiểm nghiệm trước khi gắn nhãn lô hạt F1.

Thông số về nhiệt độ, thời gian gieo cách nhau, tỷ lệ hàng, hóa chất và liều lượng trong quy trình TH3-3 cũ chỉ là ví dụ của một tổ hợp và vùng sản xuất, không thể áp dụng chung. Cơ sở sản xuất cần dùng quy trình được đơn vị chủ quản giống và cơ quan chuyên môn hiện hành phê duyệt.

Ảnh đại diện minh họa cây lúa lai, không phải ảnh ruộng sản xuất F1 hệ hai dòng.

Thông số chi tiết từ VAAS

Hệ hai dòng dùng dòng mẹ bất dục đực chịu tác động môi trường: TGMS thay đổi khả năng sinh phấn theo nhiệt độ, PGMS theo độ dài ngày. VAAS nêu ví dụ TGMS bất dục ở nhiệt độ cao hơn 27°C và phục hồi hữu dục dưới 24°C; PGMS bất dục khi chiếu sáng dài trên 14 giờ và hữu dục khi dưới 13 giờ. Ngưỡng thực tế phụ thuộc dòng, cần kiểm tra từng vật liệu.

Trường hợp tổ hợp TH3-3 trong nguồn yêu cầu ruộng cách ly, chủ động nước và chọn thời điểm bất dục của dòng mẹ T1S-96 cũng như thời điểm bố mẹ trỗ trùng nhau. Dòng mẹ được gieo trước, bố R3 thành hai đợt để kéo dài thời gian có phấn; nguồn lấy ví dụ khoảng cách gieo mẹ đến bố đợt một 6–8 ngày, bố đợt hai thêm 4–5 ngày. Bố mẹ cần được theo dõi lá và phân hóa đòng, điều chỉnh trỗ, hỗ trợ thụ phấn, khử lẫn và thu hoạch tách riêng. Mốc ngày, khoảng cách và xử lý hóa chất trong tư liệu cũ chỉ mang tính tham khảo lịch sử.

Nguồn: VAAS – Kỹ thuật sản xuất hạt lai F1 hệ 2 dòng.